Rotacja zapasów poprzez flow index

Analityka Przepływu

Rotacja zapasów jest ważna dla każdego planisty w logistyce. Zwykle wyrażana jest przez ilość dni zapasu lub ilość obrotów zapasu w roku. Wskaźnik przepływu (ang flow index) to jeden z kilku podstawowych narzędzi stosowanych w analityce DDMRP. Po ustanowieniu i uruchomieniu systemu operacyjnego napędzanego popytem (DDOM – ang demand driven operating model) ważną kwestią pozostaje bieżąca kontrola sprawności systemu. W szczególności ważne jest zapewnienie sprawnego przepływu wszystkich kluczowych (istotnych) informacji i materiałów, ponieważ, zgodnie z założeniami strategii przepływu, tylko taki efektywny przepływ umożliwia maksymalizację korzyści – w tym zwrotu z poniesionych inwestycji (ROI). W fazie analitycznej szukamy odpowiedzi na kilka pytań:

  1. Czy właściwe sygnały są przekazywane bez zakłóceń na czas?
  2. Czy właściwe materiały są dostępne wtedy, kiedy są potrzebne?
  3. Czy zapas utrzymuje się w planowanym zakresie?
  4. Jak można usprawnić działanie modelu?

Flow Index

Wskaźnik przepływu mierzy szybkość działania systemu skupiając się na szybkości reagowania na zmieniające się zapotrzebowanie. Z założenia im szybsza reakcja, tym bardziej dopasowana do zmieniającego się popytu i tym bardziej dająca możliwości zadziałaniu wszystkich mechanizmów, których ostatecznym celem jest zapewnienie perfekcyjnej dostępności materiałów na czas. Kluczem do tak rozumianej szybkości jest częstotliwość składania zleceń. W przypadku dystrybucji mówimy o zleceniach przesunięcia zapasu w sieci dystrybucyjnej. Odpowiednio dla planowania produkcji oznacza to częstość składania zleceń produkcyjnych, a dla strony zakupowej rytm, w jakim generujemy zlecenia zakupowe.

Wskaźnik przepływu = Wielkość Serii (MOQ) / Średnia Dzienna Konsumpcja (ADU)

Przykładowo, jeżeli:

  • ustalona seria zamówienia profili aluminiowych wynosi 50 sztuk, co stanowi 1 dużą wiązkę, a dziennie zużywamy ich 10, to wskaźnik wynosi: 5
  • produkujemy zawory seriami po 50 sztuk, a średnio dzienne potrzeba ich 30 sztuk, to wskaźnik wynosi: 1,66
  • jednostka sprzedaży maszynek do golenia to 10 000 sztuk, co stanowi 1 pełną paletę, a średnie dzienne zapotrzebowanie wynosi 25 000 sztuk, to wskaźnik wynosi: 0,4

Rotacja zapasów wskaźnikiem przepływu

Zgodnie z podstawowym założeniem częstotliwość chcemy zwiększać. Jednak nie chodzi tu o osiągnięcie szybkości światła, ale o pracę na wyjątkach i utrzymanie spójności naszego rozwiązania. Sytuacje skrajne (za wysoki i za niski wskaźnik) wskazują automatycznie na obszary do usprawnień, gdyż takie skrajne pozycje powodują konsekwencje. Zbyt niski wskaźnik przepływu (np. poniżej wartości 1-2) sugeruje niepotrzebne koszty związane z obsługą często realizowanych zleceń. Zbyt wysoki wskaźnik przepływu (np. powyżej czasu realizacji LT) pokazuje na negatywny wpływ przyjętych (ustawowo lub na skutek negocjacji) minimalnych wielkości serii.

Rotacja zapasów z wykorzystaniem wskaźnika przepływu wymaga analizowania danych nie tylko pojedynczych indeksów, ale również grup indeksów. Sugerowane są porównania w ramach grup identycznych z profilami buforów zapasów. Podstawową formą wizualizacji danych jest histogram, czyli taki układ, w których na osi poziomej znajdują się przedziały występujących wartości wskaźnika przepływu, a na osi pionowej częstość występowania tychże wartości. Dla przypomnienia istoty histogramu podaję link do strony WEB. Przykład histogramu dla tego wskaźnika przedstawiam poniżej.

flow index indeks przepływu DDMRP

wartosci-do-histogramu-wskaznika-przeplywu

Proszę zwrócić uwagę na indeksy A i B, które wykazują niskie wartości wskaźnika oraz indeksy J i G o wartościach maksymalnych. W praktyce dąży się do kompensat, co oznacza, że analizuje się pozycje o najwyższych wartościach (w celu ich obniżania) z jednoczesnym podnoszeniem indeksów z najniższymi wartościami wskaźnika. Takie podejście zwiększa szansę na sukces w negocjacjach z działami sprzedaży, produkcji i zakupów.

Jak wszędzie, tak i tutaj dobry plan i mocne argumenty stanowią mocne oręże w negocjacjach. Histogram wskazuje obszary do dalszej analizy. Dopasowywanie wielkości serii należy traktować jako element strategicznego zarządzania zapasami, gdzie podstawową kwestią staje się to, które materiały w ogóle warto magazynować. Na takie pytania odpowiada 5 Kroków DDMRP. Zainteresowanych odsyłam do mojej krótkiej prezentacji na temat metodyki.

Dodatkowo ogólna uwaga odnośnie DDMRP jest taka, że rozwiązanie nadaje się w pełni do wszystkich rodzajów materiałów z wyłączeniem dostaw sekwencyjnych oraz tych, gdzie częstotliwość dostaw jest bardzo wysoka. Przekładając tą zasadę na wskaźnik przepływu indeksy o wartości znacznie poniżej 1 nie wymagają dalszej optymalizacji zapasów, ponieważ ich przepływ jest ciągły, a więc zbliżony do wzorcowego. W takiej sytuacji histogram wskaźnika przepływu może być pomocny, aby wskazać odstępstwa (dewiacje) od takiej zasady. Przykładowo ten sam dostawca, domyślnie realizujący dostawy w podobny sposób, dla konkretnego indeksu nie stosuje się do ustalonych zasad. Analiza może wrócić z potwierdzeniem słuszności jego działania lub odstępstwa spowodowanego niedopatrzeniem w zakresie parametryzacji.

Wskaźnik przepływu w dystrybucji

W środowisku dystrybucyjnym analiza wskaźnika przepływu ma dodatkową funkcję i rolę. Rotacja zapasów wyrobów gotowych i produktów, poza kwestią wielkości minimalnej serii, w dużym stopniu zależy również od przyjętej strategii magazynowania w łańcuchu logistycznym. Dla uproszczenia rozważamy tutaj tylko dwa podstawowe modele dystrybucji – dystrybucja bezpośrednia i centralne magazynowanie. W literaturze koncepcja centralnego magazynowania jest również często opisywana jako model „piasta-szprycha” (ang hub and spoke). Ustalenie wartości brzegowej wskaźnika pozwala znaleźć odpowiedź na pytanie, z którego modelu należy korzystać dla poszczególnych produktów. Analiza dystrybucji (nasz histogram) daje możliwość oceny, czy przyjęta polityka jest słuszna oraz pozwala w lepszy sposób planować biznes. Przykład takiej dystrybucji pokazany jest poniżej.

flow-index-vs-rodzaj-wysylek

Author: Aleksander
13 lat międzynarodowego doświadczenia biznesowego, skoncentrowanego w szczególności na zarządzaniu operacyjnym w obszarach łańcuchów dostaw i logistyki. Od specjalisty, lidera pierwszej linii, superwizora, przez menedżera działu, do dyrektora grupy zarządzającego sześcioma zakładami w czterech krajach. Obecnie niezależny konsultant i interim manager wspierający w optymalizacji procesów biznesowych zarówno firmy z segmentu MSP, jak i korporacje.

Zapraszamy do współpracy!